maandag 10 november 2025

“We zijn de grens allang voorbij — het rijonderwijs is aan het veranderen in een sketch.”

Van Rijles naar Reel — en de Turbo-ondergang van het Vak

De ene na de andere rijinstructeur duikt op in mijn tijdlijn. Filmpjes, reels, TikToks — overal wijsheden, tips en “geheimen” van het vak. Je zou bijna denken dat de hele rijschoolwereld een toneelopleiding heeft gevolgd. De plaatsvervangende schaamte begint structureel te worden.

Het gaat allang niet meer om kennis of kunde, maar om views en volgers. “Top 5 examentips!” “De meest voorkomende fouten!” — wat een open deuren. Wat komt hierna? Een video waarin we trots melden dat we onze handen wassen na het plassen, want dat schijnt tegenwoordig ook zeldzaam te zijn.

Steeds vaker wordt het CBR erbij gesleept als de grote boeman: “Het CBR wil dit, het CBR wil dat”. Alsof het een gemene club is die z’n vrije tijd besteedt aan het dwarszitten van kandidaten. Het verkoopt lekker, maar het verloedert de geloofwaardigheid van het beroep.

En dan hebben we nog de turbotheorie — de kers op de fastfoodtaart. In één dag alles leren, alles begrijpen en hop, naar het examen. Theoriekennis als instantnoedels. Geen tijd voor inzicht of verdieping, want de volgende leerling wacht alweer in de wachtruimte met een blikje energydrank en nul concentratie.

En dan heb je die filmpjes waarin iemand zogenaamd een leerling “interviewt” voor het CBR-theoriecentrum. Of het in scène is gezet of niet, maakt geen moer uit. De leerling “bekent” dat ze vijf keer is gezakt — “Het CBR pakt m’n geld!” — en de interviewer knikt begrijpend, om vervolgens te beloven dat je bij hem wél gaat slagen. Alsof hij de Messias van het rijonderwijs is. Gouden bergen in ruil voor goedgelovigheid. Jongens, waar gaat dit heen?

De maatschappij verandert, dat klopt. Maar laten we hopen dat het leren autorijden — en de bijbehorende theorieskills — dicht bij het origineel blijven. Dat het vak niet wegzakt in een onomkeerbaar proces van fictie, filters en holle frasen. Want autorijden leer je niet door te kijken. Je leert het door te begrijpen.