Er zijn in Nederland 1 miljoen individuen die last hebben van enige vorm van rijangst.
Vreselijk lijkt het mij om hier elke dag tegen op te boksen. Continu word je eraan herinnerd: dat vervelende gevoel als je gaat autorijden. Opgejaagd over het asfalt, "Wat zit dan mens nou dicht achter me, rij ik niet hard genoeg of zo?” Je stuurt fel en ruw - je kind vliegt over de achterbank.
Dat opgefokte gevoel, het gevoel dat je hebt als er iemand vlak achter je zit en dat je dan gelijk denkt dat jij te langzaam rijdt.
Heeft dit te maken met rijangst? Rijangst is vaak het gevolg van het niet vaardig zijn op allerlei gebieden van het autorijden. Je moet dan denken aan het bedienen van de auto. Goed sturen, goed kunnen vertragen (remmen), en schakelen. Alle handelingen die te maken hebben met de bediening moeten bewust en geautomatiseerd kunnen worden uitgevoerd volgens de K.R.A.T.S.-methode.
Verkeerd kijkgedrag heeft ook invloed op de onzekerheid: in combinatie met slecht waarnemen is dit de basis voor rijangst.
Bestuurders - veelal vrouwen - durven er wel vooruit te komen dat zij last hebben van rijangst. In het verleden heb ik al wat vrouwelijke bestuurders mogen bijstaan. Zij kwamen naar mij toe om eens te praten over hun rijangst en de gevoelens die daarbij horen. Alle bestuurders hadden dezelfde kenmerken en gedragingen en die konden altijd worden weggenomen. De problemen die deze bestuurders hadden, zijn allemaal terug te leiden naar de rijopleiding. Want het niet voldoende vaardig zijn, is het recept voor rijangst.
Je komt filmpjes tegen op YouTube waar rijscholen het kijkgedrag uitleggen en dit ook filmen. Als je deze filmpjes bekijkt, zie je een vreselijk toneelstukje. Het kijkgedrag wordt aangeleerd als een trucje. De instructeur zou zich moeten schamen en je ziet gelijk waar de kern van het probleem zit.
Kenmerken van rijangst zijn kleven, opgejaagd voelen, moeite met op de snelweg in- en uitvoegen, vermijdingsgedrag, en nog vele andere vervelende patronen.
Als je wordt opgeleid tot bestuurder die veilig en zelfstandig kan rijden, is er niks aan de hand zou je zeggen. Maar is dat ook zo, ben jij ook zo opgeleid dat je zelfstandig kan rijden? Of heb je een toneelstukje moeten spelen?
Ben je opgeleid door je instructeur met het doel om je examen te halen of was zijn instelling jou op te leiden tot een veilige en zelfstandige bestuurder? Ik denk dat je die vraag zelf kan beantwoorden.
Wat is er dan gebeurd tijdens je rijopleiding? Hoe was je rijinstructeur; was het een dominant persoon of gaf hij jou de ruimte om op jouw manier te leren? Of werd er een lijstje afgewerkt? Werden de vaardigheden er doorgeduwd, met alle gevolgen van dien? Moest je van je omgeving je rijbewijs “even” halen?
Herkenbaar?
Dan kan het twee kanten opgaan en dan spelen ook persoonlijke kenmerken mee. De ene optie is dat je wel gaat rijden en jezelf traint. Het gevaar hiervan is dat de rijangst later in je leven toch nog kan opspelen. De andere optie is niet of nauwelijks rijden. Het is toch van de zotte dat je niet kan rijden als je geslaagd bent voor je rijbewijs!
Waar gaat het dan verkeerd? Juist tijdens je rijopleiding gaat het mis: de instructeur die een lijstje afwerkt en zich totaal niet bezig houdt met jou als persoon. Je wordt in feite alleen opgeleid voor je examen. Ik snap het wel, hoor. Het is natuurlijk wel cool als je in een keer slaagt en dat met dertig lesjes. Jouw rijinstructeur is natuurlijk de beste. En die maakt nog even een foto van je en plaatst hem op social media.
Maar is het ook allemaal rozengeur en maneschijn? Wat als het niet zo is?
Dan heb je een probleem: je durft niet of nauwelijks te rijden of de rijangst manifesteert zich pas later.
1 miljoen bestuurders met rijangst: het is ongelooflijk dat dit gecreëerd wordt door de rijschoolbranche.
Rij veilig - of moet ik zeggen leer veilig?
Jan
