We moeten het beestje eindelijk eens bij de naam noemen: het Nederlandse rijonderwijs is ontaard in een fast-foodmodel. Snel, makkelijk, geen gedoe. Theorie in vier uurtjes erin pompen, door naar het examen, afrijden, diploma, klaar. De branche draait op snelheid, marketing, en het geruststellende mantra: “in één keer slagen is normaal.”
Was het maar waar.
Intussen zien we wekelijks de realiteit langs de berm liggen. Auto’s vol jonge mensen die dachten dat ze onsterfelijk waren. Aanrijdingen tegen bomen, palen, geparkeerde voertuigen. Keer op keer blijkt hetzelfde: een jong lijf is geen pantser. Een zijdelingse impact scheurt je van binnen kapot. Interne bloedingen zijn sneller dan elke ambulance. En toch duurt het geen vijf minuten voor de volgende leerling op TikTok pronkt met een theoriecertificaat dat hij “even haalde”.
Het probleem is niet domheid. Het probleem is afwezig bewustzijn.
We kweken leerlingen die:
zich voortdurend vergelijken met anderen,
worden gepamperd door ouders én instructeurs,
geen enkele risicoperceptie hebben,
en niet worden opgeleid maar aangeleverd.
Ze zitten in een vacuüm waarin framing belangrijker is dan vorming.
Het rijbewijs is niet langer een verantwoordelijkheid — het is een product.
En wie een product wil verkopen, belooft gemak.
De cowboys in de branche varen er wel bij.
Ouders willen snel? Check.
Leerling wil makkelijk? Check.
CBR wil doorstroming? Check.
Dus rollen de gelikte filmpjes van de band, interviews met zogenaamd geslaagde leerlingen, en glanzende slogans over “altijd in één keer slagen.”
Maak je geen zorgen: de nieuwe generatie cowboys draagt geen trainingspak meer, maar een strak gesneden colbert en een leaseauto met glimmende velgen. Marketing boven vakmanschap.
Maar laten we eens ophouden met deze oppervlakkigheid.
Rijonderwijs moet wéér gaan over het mens worden in het verkeer. Over bewustzijn. Over inzicht. Over snappen wat er gebeurt met een lichaam bij 35 km/u tegen een stilstaand object. Over wat je doet als iemand bekneld zit. Over verantwoordelijkheid nemen voor jezelf én anderen.
Daarom moet het terug: klassikaal onderwijs. Niet omdat vroeger alles beter was, maar omdat kinderen pas leren reflecteren als ze elkaar zien, horen, bevragen. Geef ze casussen. Laat ze samen een trauma-opdracht oplossen. Laat ze twijfelen, denken, discussiëren. Dáár ontstaat vorming.
Het rijbewijs moet uit het “turbo”-segment.
Geen pamperen meer.
Geen shortcuts.
Geen illusie dat je onbreekbaar bent.
We zouden de rijbewijsleerling weer moeten behandelen zoals hij werkelijk is:
geen klant, maar een mens in ontwikkeling die we de weg op sturen tussen vrachtwagens, slaperige forenzen, en de keiharde natuurwetten van bewegende massa’s.
Als we dat niet doen?
Dan blijven we de gevolgen terugvinden in de berm.
En dan zijn niet de leerlingen het probleem — maar wij, de volwassenen die beter zouden moeten weten.
