Wie vandaag de dag rijles geeft, ziet een patroon dat moeilijk te negeren valt. Jongeren stappen bij ons in de auto met nul praktische bagage. Zelfreflectie is schaars, vaardigheden ontbreken, en voor elementaire voertuigbeheersing is al snel dertig uur nodig.
Daar komt bij dat de theorie vaak via een turbocursus wordt “behaald”. Kennis lijkt tegenwoordig iets wat je in een weekend kunt inladen, als een app op je telefoon. Maar zodra de druk oploopt, blijkt die basis broos en onstabiel.
De sociale context helpt niet mee. Leerlingen jongleren met meerdere vriendengroepen, feestjes en verplichtingen. Rijlessen zijn voor velen een tussenstop in een overvol schema van TikTok, pizza’s en festivals. Concentratie en continuïteit zijn daardoor ver te zoeken.
En de rijschoolbranche zelf? Ook die draagt verantwoordelijkheid. Steeds meer rijscholen functioneren als fabrieken: leerlingen erin, rijbewijzen eruit. Het vakmanschap van de instructeur verdwijnt naar de achtergrond, want snelheid, prijs en slagingspercentages domineren. Het rijbewijs is in die context geen leerproces meer, maar een transactie. Een pasje dat gekocht moet worden.
Dat leidt tot een ongemakkelijke werkelijkheid: rijinstructeurs zijn allang geen vakmensen meer in de ogen van de markt. We zijn geworden tot entertainers, kinderpsychologen en klantenservice in één.
Het is tijd dat we dit hardop benoemen. Niet om jongeren weg te zetten, maar om te laten zien dat de manier waarop we met rijonderwijs omgaan, steeds verder losraakt van waar het werkelijk om draait: veilig, zelfstandig en verantwoordelijk deelnemen aan het verkeer.
Zolang we dat niet onder ogen zien, blijft het rijbewijs geen bewijs van kunde, maar slechts een kassabon van geduld.
