Wanneer "gaan we schakelen"..

Het einde van de schakelbak: straks leren we koppelen in een museum

Het einde van de schakelbak — of hoe België en Nederland dezelfde afrit nemen

De Belgische rijschoolbranche waarschuwt: het wordt steeds moeilijker om nog een “volwaardig” rijbewijs te halen, oftewel eentje waarmee je ook handgeschakeld mag rijden. De reden? Lesauto’s met een versnellingspook verdwijnen uit de vloot. Nieuwe auto’s zijn bijna allemaal automaten, elektrische modellen voorop. Het tekort aan schakelauto’s wordt zo nijpend dat sommige rijscholen leerlingen al moeten teleurstellen.

Wie denkt dat dit een puur Belgisch probleem is, hoeft alleen maar even over de grens te kijken. In Nederland heeft inmiddels een groot deel van de rijscholen minstens één elektrische of hybride lesauto in de vloot — en dus een automaat. Niet omdat instructeurs plotseling allergisch zijn voor koppelingen, maar omdat automaten goedkoper in onderhoud zijn, stiller, schoner en makkelijker voor de leerling. Dat laatste scheelt lesuren, en dus geld. En laat dat nou net het toverwoord zijn in een markt waar de prijsdruk moordend is.

In beide landen blijft het “volwaardige” rijbewijs wettelijk nog bestaan, maar de praktijk is duidelijk: wie in de toekomst een schakelbak wil leren rijden, zal ofwel veel meer moeten betalen, of geluk moeten hebben dat er in de buurt nog een rijschool is die zo’n auto heeft. En voor jongeren die meteen op automaat examen doen, wordt schakelen een soort verloren ambacht — een vaardigheid die je er later met extra lessen moet bijleren, net zoals nu in Frankrijk of Duitsland al gebeurt.

De ironie? Terwijl overheden graag roepen dat rijlessen “praktisch en toekomstgericht” moeten zijn, blijft het examen voor het onbeperkte rijbewijs gebaseerd op techniek die langzaam uitsterft. Dat is alsof je je zwemdiploma alleen krijgt als je kunt zwemmen met houten klompen aan, want ja, “je weet maar nooit”.

De conclusie is simpel: België en Nederland rijden in hetzelfde peloton. De schakelbak verliest de strijd tegen de automaat, niet door gebrek aan wil, maar door economische logica en technologische realiteit. De vraag is niet of het “volwaardige” rijbewijs verdwijnt zoals we het kennen, maar wanneer. En of we straks nog iemand vinden die het verschil weet tussen een soepel opkomend koppelingspunt en het aroma van een verbrand koppelingsplaatje.

En voor wie straks zegt: “Maar ik wil wél leren schakelen!” — geen probleem. Dan huur je in 2030 gewoon een oldtimer, samen met een instructeur op leeftijd die nog weet wat een koppeling is. Reken wel op een toeslag: nostalgie is nooit goedkoop.